Наврӯз — ҷашни эҳёи табиат ва рамзи ваҳдату фарҳанги миллати тоҷик

Наврӯз ҷашни бузурги миллии мо – тоҷикон ва оғози соли нави аҷдодӣ аст, ки ба пешвози фарорасии он табиат ва тамоми мавҷудоти олам эҳё мешавад ва дар ҷону руҳи инсонҳо умед ба зиндагӣ ва дӯст доштани он дигарбора зинда мегардад.Яъне Наврӯз айёми гузариш ба фасли нави зиндагӣ, пирӯзии гармӣ бар сардӣ, ҷашни равшанӣ ва нур, дӯстиву муҳаббат, шодиву хурсандии ҳамагонӣ ва шукуфтани орзуҳо мебошад. Аҷдоди фарҳангиву тамаддунсози мотавонистаанд, ки ҷашни Наврӯз ва расму ойинҳои онро дар тӯли ҳазорсолаҳо ҳифзу нигоҳдорӣ карда, то ба рӯзгори мо расонанд.

Эмомалӣ Раҳмон

Наврӯз яке аз куҳантарин ва муқаддастарин ҷашнҳои мардуми ориёинажод, аз ҷумла халқи тоҷик мебошад. Ин ид таърихи чандинҳазорсола дошта, рамзи эҳёи табиат, навшавии зиндагӣ, сулҳу дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмии мардум ба ҳисоб меравад. Наврӯз барои мардуми тоҷик на танҳо як ҷашни мавсимӣ, балки як мероси гаронбаҳои фарҳангӣ ва таърихӣ мебошад, ки аз насл ба насл гузашта, то ба имрӯз бо шукуҳу шаҳомати хоса таҷлил мегардад.Наврӯз ҳар сол дар рӯзи баробаршавии шабу рӯз, одатан 21 март, таҷлил карда мешавад. Дар ҳамин рӯз фасли баҳор фаро расида, табиат аз нав зинда мешавад. Дарахтон сабз мегарданд, гулҳо мешукуфанд ва замин ба кишту кор омода мегардад. Маҳз ҳамин эҳёи табиат сабаби пайдоиши ин ҷашни бузург гардидааст.Таърихи Наврӯз ба давраҳои хеле қадими тамаддуни инсонӣ бармегардад. Бисёр муҳаққиқон пайдоиши Наврӯзро ба замони тамаддуни ориёӣ нисбат медиҳанд. Дар сарчашмаҳои таърихӣ гуфта мешавад, ки ин ҷашн ҳанӯз дар давраи шоҳони қадимаи Эронзамин таҷлил мегардид. Наврӯз дар давраи шоҳ Ҷамшед, ки яке аз шоҳони афсонавии тамаддуни ориёӣ ба ҳисоб меравад, расман ҳамчун ҷашни солинавӣ пазируфта шудааст.Тибқи ривоятҳо, Ҷамшед дар ҳамин рӯз бар тахти подшоҳӣ нишаста, адолат ва сулҳро дар саросари кишвар паҳн кардааст. Аз ҳамин сабаб мардум ин рӯзро ҳамчун оғози зиндагии нав ҷашн гирифтанд ва онро “Наврӯз” номиданд, яъне “рӯзи нав”.Дар давраҳои минбаъда низ Наврӯз мавқеи худро ҳамчун ҷашни муҳими фарҳангӣ нигоҳ дошт. Дар давраи давлатҳои Сомониён, Ғазнавиён ва дигар сулолаҳои таърихӣ Наврӯз бо шукӯҳу шаҳомати зиёд таҷлил мегардид. Шоирон ва мутафаккирони бузурги тоҷик, аз ҷумла Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Умари Хайём ва дигарон дар осори худ Наврӯзро васф намудаанд.Барои халқи тоҷик Наврӯз ҷашни покӣ, меҳрубонӣ ва дӯстӣ мебошад. Пеш аз фаро расидани Наврӯз мардум хонаҳои худро тоза мекунанд, либосҳои нав мепӯшанд ва кӯшиш менамоянд, ки бо дили пок ба истиқболи соли нав раванд. Ин анъана рамзи поксозии рӯҳу ҷисм ва омодагӣ ба зиндагии нав мебошад.Яке аз анъанаҳои муҳим дар Наврӯз оростани дастархони идона мебошад. Дар дастархони Наврӯзӣ хӯрокҳои гуногуни миллӣ гузошта мешаванд. Аз ҷумла, суманак, ҳафтсин ё ҳафтшин, меваҳои хушк, сабзавот ва дигар таомҳои суннатӣ. Суманак яке аз рамзҳои асосии Наврӯз ба ҳисоб меравад. Ин таом аз гандум тайёр шуда, рамзи фаровонӣ, баракат ва зиндагии осоишта мебошад.Маросими суманакпазӣ одатан бо иштироки занону духтарон баргузор мегардад. Онҳо дар атрофи дег ҷамъ шуда, суруд мехонанд ва орзуҳои нек мекунанд. Ин маросим на танҳо як анъанаи хӯрокпазӣ, балки як рамзи ҳамбастагӣ ва дӯстии мардум мебошад.Наврӯз дар худ арзишҳои баланди инсонӣ ва ахлоқиро таҷассум мекунад. Дар ин рӯз мардум кӯшиш мекунанд, ки кинаву адоватро фаромӯш кунанд ва бо ҳамдигар оштӣ шаванд. Ҳамчунин, дар Наврӯз ба ятимону ниёзмандон кӯмак расонидан яке аз анъанаҳои нек ба ҳисоб меравад.Ин ҷашн мардумро ба меҳнат, созандагӣ ва дӯст доштани табиат ҳидоят мекунад. Баҳор мавсими кишту кор аст ва деҳқонон маҳз дар ҳамин айём ба замин кор карданро оғоз мекунанд. Аз ҳамин сабаб Наврӯз бо фарҳанги меҳнат ва ободкорӣ низ алоқаи зич дорад. Бо ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Наврӯз дар Тоҷикистон мақоми махсус пайдо кард.Давлати Тоҷикистон барои эҳё ва рушди анъанаҳои миллии Наврӯз аҳамияти калон медиҳад. Имрӯз Наврӯз дар тамоми гӯшаву канори кишвар бо шукуҳи хоса таҷлил мегардад.Бо ташаббуси Тоҷикистон ва як қатор кишварҳои дигар Наврӯз аз ҷониби Созмони Милали Муттаҳид ҳамчун ҷашни байналмилалӣ эътироф шудааст. Ин иқдом нишон медиҳад, ки Наврӯз на танҳо ҷашни як миллат, балки ҷашни дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмии тамоми халқҳои ҷаҳон мебошад.Имрӯз Наврӯз дар Тоҷикистон бо барномаҳои фарҳангӣ, намоишҳои ҳунарҳои мардумӣ, мусобиқаҳои варзишӣ ва дигар чорабиниҳои идона таҷлил мегардад. Дар шаҳрҳо ва деҳот майдонҳои идона ташкил карда мешаванд, ки мардум дар он ҷо рақсу суруд мекунанд ва расму оинҳои қадимиро иҷро менамоянд.Ҷавонон ҳамчун насли ояндасоз бояд барои ҳифз ва рушди анъанаҳои миллии Наврӯз саҳмгузор бошанд. Омӯзиши таърихи ин ҷашни бостонӣ ва эҳтиром ба арзишҳои фарҳангии он вазифаи муҳими ҳар як ҷавон мебошад.Дар муассисаҳои таълимӣ, аз ҷумла дар Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, низ ба тарбияи ватандӯстӣ ва эҳтиром ба фарҳанги миллӣ таваҷҷуҳи махсус дода мешавад. Таҷлили Наврӯз дар чунин муассисаҳо ба баланд бардоштани ҳисси ифтихори миллӣ ва дӯст доштани Ватан мусоидат мекунад.Наврӯз ҷашни бузурги миллӣ ва фарҳангии мардуми тоҷик мебошад, ки таърихи чандинҳазорсола дорад. Ин ид рамзи эҳёи табиат, сулҳ, дӯстӣ ва ваҳдати мардум мебошад. Наврӯз мардумро ба меҳнат, ободкорӣ ва зиндагии нек раҳнамоӣ мекунад.Ҳифз ва эҳтироми анъанаҳои Наврӯз вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон аст. Танҳо бо нигоҳ доштани чунин арзишҳои фарҳангӣ мо метавонем мероси ғании гузаштагони худро ба наслҳои оянда расонем.Наврӯз барои мардуми тоҷик ҳамеша рамзи зиндагии нав, умеди нав ва оғози корҳои нек боқӣ хоҳад монд. Ин ҷашни бузург моро ба сулҳу дӯстӣ, ваҳдат ва эҳтироми якдигар даъват намуда, ҳамчун ганҷи бебаҳои фарҳанги миллӣ дар таърихи миллат ҷовидона боқӣ мемонад
Курсанти курси 2 факултети 6 Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон милитсияи қаторӣ Ҳотамзода М. Д.