Истиқлолияти давлатӣ — дастоварди бузурги миллат

Истиқлолияти давлатӣ волотарин ва пурарзиштарин дастоварди давлату миллати тоҷик ба шумор меравад. Имрӯз мо дар арафаи яке аз рӯйдодҳои муҳими таърихи давлатдории навини тоҷикон – ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорем. Ин сана барои ҳар як шаҳрванди кишвар рамзи озодӣ, соҳибихтиёрӣ, худшиносии миллӣ ва ифтихори ватандорӣ мебошад.
9-уми сентябри соли 1991 дар таърихи миллати тоҷик бо ҳарфҳои заррин сабт гардид. Дар ин рӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон Истиқлолияти давлатии худро эълон намуда, ҳамчун давлати соҳибихтиёр ба ҷомеаи ҷаҳонӣ ворид шуд. Аз ҳамин лаҳза сарнавишти давлат ва миллат ба дасти худи мардуми Тоҷикистон гузашт ва барои бунёди давлати мустақилу миллӣ заминаи ҳуқуқӣ ва сиёсӣ фароҳам омад.
Истиқлолияти Тоҷикистон решаҳои амиқи таърихӣ дорад. Миллати тоҷик дар тӯли асрҳо барои ҳифзи забон, фарҳанг, ҳувияти миллӣ ва арзишҳои давлатдории худ талош варзидааст. Таърихи пурғановати давлатдории тоҷикон, аз ҷумла давлати Сомониён, далели равшани соҳибтамаддун ва давлатсоз будани миллати тоҷик мебошад. Аз ин рӯ, истиқлолияти имрӯза танҳо як рӯйдоди сиёсӣ набуда, натиҷаи ормони деринаи миллат ва идомаи суннати давлатдории тоҷикон мебошад.
Албатта, солҳои аввали истиқлолият барои Тоҷикистон давраи ниҳоят душвор ва пурпечутоб буданд. Буҳронҳои сиёсиву иҷтимоӣ ва ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992–1997 ба иқтисод, сохтори давлатӣ ва ҳаёти иҷтимоии кишвар таъсири манфӣ расониданд. Бо вуҷуди ин, мардуми тоҷик бо такя ба хиради миллӣ ва талош барои сулҳу ваҳдат роҳи ҳалли ихтилофотро пайдо намуд. Соли 1997 Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид, ки барои барқарор намудани сулҳу субот ва таҳкими давлатдории миллӣ заминаи муҳим гузошт.
Дар ин раванд роҳбарияти давлат, сохторҳои давлатӣ ва тамоми мардуми кишвар барои барқарор намудани сулҳу оромӣ, таҳкими ваҳдати миллӣ ва рушди минбаъдаи Тоҷикистон саъю талош намуданд. Сулҳу ваҳдати миллӣ ба омили муҳими рушди давлат табдил ёфта, барои оғоз намудани корҳои созандагиву бунёдкорӣ ва беҳтар гардидани шароити зиндагии мардум имконият фароҳам овард.
Аз нигоҳи ҳуқуқӣ, истиқлолият пеш аз ҳама маънои соҳибихтиёрии давлат-ро дорад. Ҷумҳурии Тоҷикистон соҳиби ҳуқуқи мустақилона муайян намудани сиёсати дохилӣ ва хориҷии худ гардид, қонунгузории миллиро ташаккул дод, мақомоти давлатии худро мустаҳкам намуд ва дар муносибатҳои байналмилалӣ манфиатҳои миллии худро мустақилона ҳимоя кард.
Яке аз муҳимтарин дастовардҳои даврони истиқлолият қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон 6 ноябри соли 1994 мебошад. Конститутсия Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва иҷтимоӣ муайян намуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, инчунин низоми мақомоти ҳокимияти давлатиро муқаррар кард. Қабули Конститутсия дар таҳкими пояҳои ҳуқуқии давлатдории миллӣ ва рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ аҳаммияти сарнавиштсоз дошт.
Дар давоми солҳои истиқлолият низоми қонунгузории Тоҷикистон ба таври назаррас рушд намуд. Қабули кодексҳо, барномаҳо, стратегияҳо ,қонунҳои соҳавӣ ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ барои танзими муносибатҳои ҷамъиятӣ ва таҳкими давлатдории ҳуқуқбунёд заминаи мусоид фароҳам овард. Ислоҳоти судӣ-ҳуқуқӣ, рушди мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, такмили фаъолияти мақомоти давлатӣ ва таҳкими волоияти қонун аз ҷумлаи самтҳои муҳими рушди давлат дар даврони истиқлолият мебошанд.
Истиқлолият инчунин барои рушди соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа имкониятҳои васеъ фароҳам овард. Дар зарфи 35 соли истиқлолият Тоҷикистон дар соҳаҳои илму маориф, фарҳангу санъат, иқтисод, иҷтимоиёт, тандурустӣ, сохтмон ва дигар самтҳо ба дастовардҳои назаррас ноил гардид. Рушди инфрасохтор, бунёди иншооти иҷтимоиву иқтисодӣ ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ аз ҷумлаи равандҳои муҳими даврони соҳибистиқлолӣ мебошанд.
Яке аз дастовардҳои муҳимтарини истиқлолият эҳтиром ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд мебошад. Давлати соҳибистиқлол танҳо бо мавҷудияти ҳудуд ва мақомоти давлатӣ маҳдуд намешавад; он пеш аз ҳама бояд барои зиндагии шоиста, амнияти шаҳрвандон ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои онҳо шароити муносиб фароҳам оварад. Аз ин рӯ, эҳтироми Конститутсия, риояи қонунҳо ва баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии шаҳрвандон барои таҳкими ҷомеаи ҳуқуқбунёд аҳаммияти махсус дорад.
Истиқлолият дар баробари ҳуқуқу имкониятҳо масъулияти бузургро низ ба дӯши ҳар як шаҳрванд мегузорад. Ҳифзи истиқлолияти давлатӣ танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ нест, балки масъулияти шаҳрвандии ҳар як фарди ватандӯст мебошад. Эҳтироми қонун, ҳифзи сулҳу субот, муносибати масъулона ба моликияти давлатӣ, мубориза бар зидди коррупсия, саҳм гузоштан дар ободии кишвар ва эҳтироми арзишҳои миллӣ аз муҳимтарин вазифаҳои шаҳрвандӣ ба ҳисоб мераванд.
Дар ин миён ҷавонон ҳамчун нерӯи созанда ва пешбарандаи ҷомеа нақши махсус доранд. Маҳз бо шарофати истиқлолият барои наврасону ҷавонон имкониятҳои васеъ ҷиҳати таҳсил, аз худ намудани донишҳои муосир, рушди истеъдоду қобилият ва иштирок дар ҳаёти ҷамъиятӣ фароҳам гардиданд. Ҷавонон бояд аз ин имкониятҳо самаранок истифода бурда, бо дониш, маърифат, касбият ва ҳисси баланди масъулият дар рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол саҳм гузоранд.
Имрӯз ҳар як ҷавони тоҷик бояд дарк намояд, ки ояндаи кишвар аз сатҳи дониш, ҷаҳонбинӣ, фарҳанг, масъулиятшиносӣ ва ватандӯстии насли ҷавон вобастагии зиёд дорад. Муҳаббат ба Ватан бояд на танҳо дар сухан, балки дар таҳсили хуб, меҳнати ҳалол, риояи қонун, эҳтироми арзишҳои миллӣ ва саҳмгузорӣ дар ободии кишвар зоҳир гардад.
Истиқлолият барои миллати тоҷик роҳи рушди мустақилона, худшиносии миллӣ ва эҳёи арзишҳои давлатдориро боз намуд. Он имкон фароҳам овард, ки Тоҷикистон ҳамчун давлати мустақил дар арсаи байналмилалӣ мавқеи худро пайдо намуда, бо кишварҳои ҷаҳон муносибатҳои дипломатӣ ва ҳамкориҳои гуногунҷанбаро густариш диҳад.
Таърихи 35 соли истиқлолият нишон медиҳад, ки давлатсозӣ раванди пайваста ва масъулиятнок буда, таҳкими он аз ҳар як шаҳрванд ҳисси баланди ватандӯстӣ, қонунмеҳварӣ ва масъулиятшиносиро талаб менамояд. Сулҳу ваҳдати миллӣ, суботи сиёсӣ, рушди иқтисодӣ ва эҳтироми қонун заминаҳои асосии пешрафти давлат ва ҷомеа мебошанд.
Дар ҷамъбаст метавон гуфт, ки Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бузургтарин дастоварди сиёсию таърихӣ ва арзиши муқаддаси миллӣ мебошад. Ҳифз ва таҳкими он вазифаи на танҳо давлат, балки ҳар як шаҳрванди кишвар аст. Мо бояд бо қадршиносӣ аз дастовардҳои истиқлолият, эҳтироми арзишҳои миллӣ ва риояи қонун барои таҳкими давлатдории миллӣ ва рушди Тоҷикистони азиз саҳм гузорем.
Бигузор Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамеша пойдору устувор бошад, сулҳу ваҳдати миллӣ таҳким ёбад ва кишвари маҳбуби мо дар роҳи рушди устувор, демократӣ, ҳуқуқбунёд ва иҷтимоӣ ба дастовардҳои боз ҳам бузургтар ноил гардад. Бигузор парчами Тоҷикистони соҳибистиқлол ҳамеша парафшон ва номи миллати тоҷик дар арсаи ҷаҳонӣ бо ифтихор садо диҳад!

Муаллими кафедраи ПҶТ ва ТБҶ
факултети № 6 Академияи ВКД
Ҷумҳурии Тоҷикистон
капитани милитсия Д.А.Абдуллозода.