Аз оташи ҷанг то субҳи Ғалаба

«Ҳар сол 9 май мо Рӯзи Ғалабаро бо эҳтироми бузург ва ифтихори миллӣ ҷашн мегирем. Ин санаи таърихӣ рамзи шуҷоат, матонат ва фидокориҳои бемисли фарзандони далери миллатҳост, ки барои ҳифзи Ватан ва озодии халқҳо ҷони худро нисор намудаанд».

Эмомалӣ Раҳмон

Дар таърихи башар рӯзҳое ҳастанд, ки аз миёни садсолаҳо гузашта, бо вуҷуди гардиши айём, ҳанӯз ҳам бо ҳамон шукӯҳу шаҳомат ва ҳамон таъсири маънавӣ дар зеҳни инсоният боқӣ мемонанд. Онҳо танҳо сана нестанд, балки нишонаҳои тақдирсозанд.Саҳифаҳои зиндаи таъриханд, ки дар онҳо дард, матонат, фоҷиа ва пирӯзӣ бо ҳам омехтаанд. Яке аз чунин рӯзҳои сарнавиштсоз — 9 май, «Рӯзи Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ» аст. Ин сана дар тақвими таърихи инсоният на фақат як рӯзи идона, инчунин, рамзи шикасти зулм, пирӯзии ирода, ғалабаи рӯҳи инсон бар торикӣ ва таҷассуми азими хотираи таърихист.

9 май бо худ садои пирӯзӣ меорад, аммо дар паси ин садо танҳо шодии Ғалаба нест. Дар паси он оҳи модароне меистад, ки писаронашонро ба ҷанг гусел карданду дигар барнагардиданд. Дар паси он ашки кӯдаконе меистад, ки ҷанг аз онҳо кӯдакӣ рабуд. Дар паси он қадамҳои сарбозоне истодаанд, ки аз миёни оташу хун, аз миёни тарсу марг, аз миёни фоҷиа ва вайронӣ гузашта, субҳи оромро барои инсоният фароҳам оварданд. Аз ҳамин ҷост, ки Рӯзи Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣпеш аз ҳама рӯзи ёд аст. Рӯзи гиромидошти хотира. Рӯзи эҳтиром ба гузашта. Рӯзи сари таъзим фуруд овардан дар назди номи онҳое, ки бо ҷоннисории худ барои инсоният фардои дурахшон сохтаанд.

Ҷанг ҳамеша фоҷиа аст. Он бо худ танҳо тир ва таркиш намеорад. Ҷанг пеш аз ҳама бо худ хомӯшӣ меорад. Хомӯшии хонаҳое, ки дигар аз садои фарзанд пур намешаванд. Хомӯшии чашмоне, ки умре дар интизор мондаанд. Хомӯшии дилҳое, ки бо ҳасрат аз тапидан мондаанд. Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз даҳшатноктарин ва сангинтарин фоҷиаҳои асри бист буд. Ин ҷанг танҳо дар майдонҳои набард рух надод. Он дар дилҳо, дар сарнавиштҳо, дар тақдири миллионҳо инсон нақши ҷовид гузошт. Оташи он шаҳрҳоро фурӯ бурд, деҳаҳоро сӯзонд, хонаводаҳоро пароканда кард ва зиндагии миллатҳоро ба куллӣ дигаргун сохт.

Аммо маҳз дар миёни ҳамин фоҷиа, инсоният маънои воқеии сабрро шинохт. Маънои ҳақиқии иродаро дарк кард. Арзиши ҷоннисорӣ, вафо, ватандӯстӣ ва иттиҳодро аз нав фаҳмид. Ҷанг башарро ба имтиҳони бузурги ахлоқӣ кашид. Дар он имтиҳон на танҳо нерӯи силоҳ, балки нерӯи рӯҳ, тавоноии виҷдон ва матонати инсон санҷида шуд. Ва маҳз ҳамин нерӯ буд, ки бар торикӣ пирӯз гардид.

Фарзандони фарзонаи Тоҷикистон низ дар он рӯзҳои сахту сангин аз имтиҳони таърих сарбаланд баромаданд. Аз ин сарзамини куҳан, аз домани кӯҳҳои сарбафалак, аз деҳаҳои ором ва водиҳои сабз ҳазорон ҷавонмард ба майдони набард рафтанд. Онҳо деҳқон буданд, омӯзгор буданд, коргар буданд, донишҷӯ буданд, фарзандони одии ин сарзамин буданд. Аммо вақте Ватан ба ҳимоя ниёз дошт, онҳо ба сипари миллат табдил ёфтанд.

Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз даҳшатноктарин ҷангҳои таърихи башарият, ки ба зиндагии миллионҳо инсон таъсири фоҷиабор расонд. Шаҳру деҳот хароб гардида, иқтисодиётдар миқёси ҷаҳон зарари калон дид ва миллионҳо одамон ҷони худро аз даст доданд. 9-май рӯзи ҳамдиливу ҳамбастагии халқҳои гуногун аст, ки бо иттиҳоду иттифоқ бар душман мубориза бурда ба пирӯзии бузург ноил гардиданд.

     Саҳми халқи тоҷик дар ин пирӯзии таърихӣ бисёр назаррас аст. Аз Тоҷикистон зиёда аз 300 ҳазор нафар ба фронт сафарбар шуданд. Онҳо дар муҳорибаҳои шадид мардонагӣ нишон дода, бисёриашон бо ордену медалҳо сарфароз гардиданд. Беш аз 50 нафар фарзандони шуҷои миллати тоҷик ба унвони олии Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ мушарраф шуданд. Аз ҷумла, Туйчӣ Эрҷигитов, Саидқул Турдиев, Домулло Азизов, Сафар Амиршоев,Чутак Урозов, Исмоил Ҳамзаалиев, Ҳодӣ Кенҷаев, Исмат Шарифов, Амиралӣ Саидбеков ва дигарон. Хотираҳои неки шаҳидони роҳи озодӣ аз ёд нахоҳад рафт. Ҳамчунин, онҳое, ки дар ақибгоҳ фаъолият менамуданд, бо меҳнати шабонарӯзӣ барои таъмин намудани фронт саҳми назаррас гузоштаанд.

   Ҳамзамон, шоиру нависандагони тоҷик Ҳабиб Юсуфӣ, Ҳалим Карим, Лутфулло Бузургзода, Абдушукур Пирммуҳамадзода ва дигарон ҳам бо силоҳ ва ҳам бо қалам зидди душман мубориза бурданд. Чунончӣ Ниҳонӣ мефармояд:

Гар шер наям набарди чун палангам,

Дар ҳифзи Ватан силаҳдастаму чун чангам,

Ҳам бо қадаму бо қасаму бо қалами хеш,

Ман толиби сулҳам, омода ба ҷангам.

Онҳо бо як ҷаҳон орзу аз хона рафтанд, аммо бо як ҷаҳон масъулият ба ҷабҳа қадам гузоштанд. Дар ҷабҳаҳои хунин онҳо мардонавор ҷангиданд, муқовимат карданд, ба пеш рафтанд ва бо қаҳрамонӣ номи худро дар таърих сабт намуданд. Номи онҳо имрӯз дар саҳифаҳои таърих бо эҳтиром хонда мешавад, зеро ҳар қадами онҳо ба сӯи ғалаба буд ва ҳар нафаси онҳо барои фардои ороми Ватан.

Бисёре аз он ҷавонмардон дигар ба зодгоҳ барнагаштанд ва ҷасадҳояшон дар хоки бегона монд. Аммо номи онҳо ба Ватан баргашт. Бо шарафу ифтихор ва абадият. Номҳои онҳо дар сангҳо бо ҳарфҳои заррин ҳак шудаанд, вале ҷойи ҳақиқии онҳо дар қалби мардум аст. Онҳо сарбоз, рамзи виҷдон, мардонагӣ ва садоқат ба Ватан шуданд.

Чӣ басо модароне, ки умре дар интизори як номаи фарзанд монданд. Чӣ басо ҳамсароне, ки бо умеди бозгашт шабро саҳар карданд. Чӣ басо кӯдаконе, ки падарро танҳо аз нақлҳо шинохтанд. Ҷанг фақат ҷон нагирифт, балки орзу гирифт, хона вайрон кард ва тақдир шикаст. Аз ҳамин ҷост, ки 9 май барои мо танҳо рӯзи шодӣ набуда, ҳамзамон,рӯзи хомӯшӣ ва арҷ гузоштан ба шаҳидони роҳи озодии Ватан аст.

Дар баробари ҷабҳа, ақибгоҳи фронт низ майдони муқовимат буд. Дар онҷо садои тиру таркиш набуд, аммо садои меҳнат ва фидокорӣ буд. Он ҷо низ мубориза бо дигар шакл мерафт. Модарон шабҳоро бо дуо саҳар карда, занон бо дастони хаста нон, либос ва захира омода мекарданд. Пиронсолон бо қалби пурдард фарзандонашонро ба ҷанг гусел кардаву кӯдакон пеш аз вақт бузург шуданд, зеро ҷанг аз онҳо бегуноҳӣ ва кӯдакиро рабуд.

Дар ақибгоҳи фронт қаҳрамонӣ, дар танӯри гарм, дар замини кишт, дар коргоҳи шабона, дар дуои некӣ модар, дар ашки пинҳонӣ ятимону пиронсолон ва чашмони мунтазир дида мешуд. Агар ҷабҳа майдони набард ва ҷоннисорӣ буд, ақибгоҳи фронт майдони сабру устуворӣ буд. Ва маҳз ҳамин ду нерӯ: ҷасорати ҷабҳа ва матонати ақибгоҳ — ғалабаро наздик кард.

Субҳи Рӯзи Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ омад. Субҳе, ки ҷаҳон онро бо ашки шодӣ пешвоз гирифт. Субҳе, ки пас аз шабҳои тӯлонии тарс, пас аз рӯзҳои пурфоҷиа, пас аз солҳои хунин тулӯъ кард. Субҳе, ки дар он мардум бори аввал пас аз муддатҳо осмони оромро диданд. Субҳе, ки дар он садои тир хомӯш шуд ва садои зиндагӣ дубора баланд гардид.

9 май бо ҳамин маънӣ бузург аст. Ин рӯзи пирӯзии силоҳу танку туп набуда, инчунин, рӯзи пирӯзии рӯҳ, пирӯзии инсоният бар ваҳшоният, шикасти фашизм, суқути зулм ва эҳёи умед ва рӯзи баланд шудани қадру манзалати инсон буд.

Рӯзи Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ башарро ба виҷдон, имон, адолат ва эҳтиром гузоштан арзишҳои ҳамдигарбаргардонид. Ин пирӯзӣ исбот кард, ки торикӣ ҳарчанд пурзӯр бошад ҳам, ҷовид нест. Зулм ҳарчанд ваҳшатнок бошад ҳам, мағлуб мешавад. Ва инсоният, агар муттаҳид бошад, метавонад бузургтарин офатро низ пушти сар намояд.

Имрӯз, баъд аз даҳсолаҳо, он субҳ ҳанӯз дар хотираи миллатҳо зинда аст. Бо гузашти солҳо арзиши он коста нагардида, баръакс бештар эҳсос мешавад.

Замон мегузарад, аммо маънии он рӯз наздиктар меояд. Насли имрӯз ҷангро надидааст, аммо масъулияти ӯ камтар аз насли ҷанг нест. Агар насли дирӯз бо силоҳ аз Ватан ҳимоят карда бошад, насли имрӯз бояд бо дониш, хирад, худшиносӣ ва масъулият аз сулҳ ҳимоят кунад. Зеро таърих танҳо барои хондан нест. Ҳамзамон барои фаҳмидану ибрат гирифтан ва роҳи дурустро интихоб кардан аст.

Имрӯз, ки ҷаҳон ҳанӯз аз низоъ, хушунат, ифротгароӣ ва бархӯрди манфиатҳо ором нест, маънии 9 май амиқтар садо медиҳад. Ин сана моро ба ҳушёрӣ даъват мекунад. Ба ваҳдат ва ҳифзи сулҳ фаро мехонад. Моро меомӯзонад, ки сулҳ неъмати одӣ набуда, арзишест, ки бо хуни фарзонафарзандон ба даст омадааст. Бо ҷоннисории миллатҳо ҳифз шудааст. Бояд бо масъулияти ҳар як насли худогоҳ нигоҳ дошта шавад.

Ҳар насл рисолати худро дар назди Ватану миллат дорад. Насли ҷанг ғалабаро офарид. Насли имрӯз бояд сулҳро нигоҳ дорад. Яке бо силоҳ ҷангид, дигаре бояд бо дониш, ахлоқ, фарҳанг ва хирад мубориза барад. Яке марзро ҳифз кард, дигаре бояд маънӣ ва арзишҳои миллатро ҳифз намояд. Маҳз ҳамин пайванди таърих миллатро устувор ва давлатро побарҷо нигоҳ медорад.

9 май рӯзи ёдоварии гузашта ва ҳамзамон рӯзи андеша ба фардост. Ин рӯз инсонро ба қадри сулҳ мерасонад. Миллатро ба решаҳои худ мепайвандад. Дар дил эҳсоси ифтихор ва дар виҷдон эҳсоси масъулият бедор мекунад.

Аз оташи ҷанг то субҳи ғалаба роҳи дарозе тай шуд. Роҳе пур аз дард, талафот, пур аз ашк ва ҷоннисорӣ. Аммо ҳамин роҳ ба инсоният бузургтарин ҳақиқатро омӯхт, киСулҳ арзиши олӣ дорад ва хотира муқаддас аст.

Аз ҳамин ҷост, ки 9 майро танҳо таҷлил намекунанд — онро гиромӣ медоранд. Зеро ин рӯз бо таърих сухан мегӯяд, бо виҷдон рӯ ба рӯ мешавад ва бо оянда аҳд мебандад.

ХулосаРӯзи Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣоинаи виҷдони инсоният аст. Ин рӯз ба мо ёдрас мекунад, ки сулҳ ҳадя нест, балки амонат аст.Амонате, ки бо хуни миллионҳо инсон ба даст омадааст. 9 май моро водор месозад, ки ба гузашта танҳо бо ифтихор не, балки бо андеша нигарем. Зеро дар паси ҳар пирӯзӣ ҳазорон сарнавишти шикаста, ҳазорон орзуи нотамом ва ҳазорон номи ҷовид нуҳуфтааст.

Бузургии ин рӯз дар он аст, ки он танҳо аз ғалаба қисса намекунад, ҳамзамон, аз арзиши волои он мегӯяд. Аз ашке, ки барои субҳи ороми мо насли имрӯз рехта шуд. Аз ҷоне, ки барои зиндагии дигарон фидо гардид. Аз сабре, ки барои фардои инсон таҳаммул шуд.

Имрӯз рисолати мо танҳо гиромидошти хотираи қаҳрамонон нест. Рисолати мо ҳифзи сулҳ, посдории ваҳдат ва эҳтиром ба таърих аст. Мусаллам аст, ки насли даврони ҷанг бо хуни худ саҳифаи ғалабаро навишт, пас насли имрӯз бояд онро бо хирад, бо дониш ва бо масъулият идома диҳад.

ЗероРӯзи Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ танҳо дар гузашта нест — пирӯзи он аст, ки имрӯз сулҳро нигоҳ дорем, ваҳдатро устувор созем ва нагузорем, ки инсоният бори дигар аз миёни оташу хун роҳи субҳро ҷӯяд.

Муаллими кафедраи мурофиаии ҷиноятии

факултети №2 Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон,

лейтенанти калони милитсия

                                                Саидзода Т.Ш.

Муаллими кафедраи мурофиаии ҷиноятии

факултети №2 Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон,

лейтенанти калони милитсия                                             Ҳасензода О.Л.