Талаботҳои муҳими таъмини бехатарии ҳаракат дар роҳҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон (тавсияҳои амалӣ барои шаҳрвандон)

Доираи татбиқи амалии таълими бехатарии ҳаракат барои шаҳрвандон дар роҳ васеъ ва гуногун аст. Масалан, корманди Бозрасии давлатии автомобилии Вазорати корҳои дохилии чумҳурии Тоҷикистон ба ронандагон аҳамияти пӯшидани камарбанди бехатарӣ, риояи меъёри суръат ва канорагирӣ аз ҳаракати парешоншудагонро меомӯзонад.

Ба ҳамин монанд, шаҳрсозон принсипҳои бехатарии роҳро ба тарҳҳои худ ворид мекунанд, то муҳити дӯстона барои пиёдагардҳоро таъмин кунанд ва хатари садамаҳоро коҳиш диҳанд. Гузашта аз ин, муаллимон дар муассисаҳои таълимӣ ба талабагону донишҷуён дар бораи қоидаҳои убури бехатар ва аҳамияти бодиққат будан дар наздикии роҳҳо таълим медиҳанд. Ин мисолҳои воқеии ҷаҳонӣ нишон медиҳанд, ки чӣ тавр таълими бехатарии роҳ дар мансабҳо ва сенарияҳои гуногун нақши муҳим мебозад.
Дар сатҳи ибтидоӣ шахсон бо асосҳои таълими бехатарии роҳ шинос мешаванд. Онхо дар бораи коидахои харакати рох, усулхои асосии ронандагй ва бехатарии пиёдагардхо маълумот мегиранд. Барои рушди ин маҳорат, навгониҳо метавонанд дар курсҳо ба мисли 'Муқаддима ба таълими бехатарии роҳ' номнавис шаванд ё ба манобеъи онлайн, ки дастурҳои мукаммал ва модулҳои интерактивиро пешниҳод мекунанд, дастрасӣ пайдо кунанд. Манбаъҳои тавсияшуда вебсайтҳои расмии ҳукумат, мактабҳои ронандагии бонуфуз ва платформаҳои таълимиро дар бар мегиранд, ки ба бехатарии роҳ тахассус доранд.
Дар сатҳи миёна шахсон дониш ва татбиқи амалии таълими бехатарии роҳро васеъ мекунанд. Онҳо амиқтар ба мавзӯъҳо, аз қабили рондани муҳофизатӣ, дарки хатар ва фаҳмидани аломатҳои роҳ. Донишҷӯёни сатҳи миёна метавонанд тавассути иштирок дар семинарҳо, иштирок дар симулятсияҳои ронандагӣ ва иштирок дар барномаҳои фарогирии ҷомеа малакаҳои худро такмил диҳанд. Манбаъҳои тавсияшуда барои рушди фосилавӣ курсҳои пешрафтаи ронандагӣ, конфронсҳои соҳавӣ ва ҳамкорӣ бо созмонҳои маҳаллии бехатарии роҳро дар бар мегиранд.
Дар сатҳи пешрафта шахсон фаҳмиши ҳамаҷониба дар бораи омӯзиши бехатарии ҳаракат дар роҳ доранд ва қодиранд стратегияҳои муассир барои таълим додани ҷомеаро амалӣ созанд. Донишҷӯёни пешрафта ба усулҳои пешрафтаи ронандагӣ, таҳлили маълумоти садамаҳо ва тарҳрезии маъракаҳои бехатарии роҳ диққат медиҳанд. Барои рушди минбаъдаи ин маҳорат, шахсони пешрафта метавонанд сертификатҳои махсусро омӯзанд, дар лоиҳаҳои тадқиқотӣ ширкат варзанд ва дар барномаҳои роҳнамоӣ бо мутахассисони ботаҷрибаи бехатарии роҳ иштирок кунанд.
Манбаъҳои тавсияшуда барои рушди пешрафта курсҳои пешрафтаи бехатарии роҳ, иттиҳодияҳои касбии соҳа ва академияҳои пешрафтаи ронандагӣ мебошанд. Бо риояи роҳҳои муқарраршудаи омӯзиш ва таҷрибаҳои пешқадам, шахсони алоҳида метавонанд пайваста малакаҳои омӯзиши бехатарии роҳро такмил диҳанд ва дар эҷоди муҳити бехатари роҳ барои ҳама саҳм гузоранд.Дар ин рӯйхат аломатҳои роҳ дар Тоҷикистон истифода мешаванд. Аломатҳои роҳ дар Тоҷикистон аз бисёр ҷиҳат ба аломатҳои роҳе, ки дар Русия ва кишварҳои ИДМ (Озарбойҷон, Арманистон, Беларус, Қазоқистон, Қирғизистон, Узбекистон) истифода мешаванд, шабоҳат доранд, зеро Тоҷикистон то фурӯпошии он дар соли 1991 дар ҳайати Иттиҳоди Шуравӣ буд.
Аломатҳо бо Қоидаҳои ҳаракат дар роҳ, ки бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз "29" июни соли 2017, № 323 "Қоидаҳои ҳаракат дар роҳ", Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2018, № 1533 "Дар бораи қоидаҳои ҳаракат дар роҳ" ба танзим дароварда мешаванд. Қоидаҳои истифода ва истеҳсоли аломатҳо дар стандарти байнидавлатии ГОСТ 32945-2014 муайян карда шудаанд.
Тасвири аломатҳои роҳ тибқи стандарти ГОСТ 10807-78 муайян карда шудааст, ки 1 январи соли 1980 дар замони Шуравӣ ҷорӣ шуда буд, аммо дар Федератсияи Русия аз 1 январи соли 2006 эътибори худро пайдо кардааст.
Аломатҳои роҳ дар роҳҳои Тоҷикистон ба категорияҳои зерин тақсим мешаванд:аломатҳои огоҳкунанда;
• аломатҳои афзалият;
• аломатҳои манъкунанда;
• аломатҳои дастурдиҳанда;
• аломатҳои иттилоотию ишоратӣ;
• аломатҳои хидматрасонӣ;
• аломатҳои иловагии иттилоотӣ (лавҳачаҳо).
Қарори Ҳукумат «Дар бораи чораҳои иловагӣ ҷиҳати рақамисозии соҳаи таъмини бехатарии ҳаракати роҳ» (№ 11 аз 20.01.2026) қабул гардид.Мутобиқи ин Қарор, модули «Ma'muriy amaliyot»-и низоми иттилоотии Хадамоти бехатарии ҳаракати роҳии Департаменти бехатарии ҷамъиятӣ бо низомҳои иттилоотии вазорату идораҳои масъул ҳамгиро карда мешавад.Аз 1 феврали соли 2026:силсилаҳои алоҳидаи нишонҳои рақамҳои давлатии бақайдгирӣ барои автомобилҳои боркаш бо вазни умумӣ (бо бор) зиёда аз 44 тонна, нақлиёти махсуси дар конҳо, шахтаҳо ва карерҳо истифодашаванда, таксиҳои ғайрихаттӣ, ки ба шахсони ҳуқуқӣ тааллуқ доранд, инчунин воситаҳои нақлиёти автомобилӣ ва мотосиклии «антикварӣ» ҷорӣ карда мешаванд;истифода ва аз нав бақайдгирии воситаҳои нақлиёт, ки аз соли истеҳсолашон 50 сол ва бештар гузаштааст, манъ карда мешавад (чунин воситаҳои нақлиёт аз қайди давлатӣ бароварда мешаванд).
Талабот дар бораи нишон додани суроғаи соҳиби воситаи нақлиёт дар шаҳодатномаи бақайдгирии автомотонақлиёт бекор карда мешавад.Ҳангоми бақайдгирии давлатии автомотонақлиёт тавассути ҳамкории электронии байниидоравӣ аз мақомоти салоҳиятдор гирифтани ҳуҷҷатҳои зерин ба роҳ монда мешавад:шартномаи харидуфурӯши воситаи автомотонақлиёт;протоколҳои музояда, ки аз ҷониби ҶСК «Ташкилоти музоядаҳои электронии онлайн» дода мешаванд;ҳисобнома - маълумоти электронии воситаҳои автомотонақлиёт, ки аз ҷониби корхонаҳои дорои саҳми давлатӣ истеҳсол шудаанд;маълумот дар бораи соҳиби воситаи нақлиёт.
Қоидаҳои рафтори дар роҳ, бояд ба таври равшан дарк ҳам ронандагон ва пиёдагардон бошад. Риоя накардани ба оқибатҳои хеле вазнин оварда мерасонад.
Бештари садамаҳои нақлиётӣ бо сабаби он, ки пиёдагардон риоя намекунанд рух медиҳанд. Дар натиҷа, аз беэҳтиётии оддӣ он ба ҳамаи истифодабарандагони роҳ таъсир мерасонад.
Азизода Тоҷиддин Оқил - муаллими кафедраи тактикаи махсус ва омодагии ҷисмонии факултети №2 Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, подполковники милитсия
Адабиёти тавсиявӣ
1. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи ҳаракат дар роҳ" ш. Душанбе, 17 майи соли 2018, № 1533.
2. ҚОИДАҲОИ ҲАРАКАТ ДАР РОҲ. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз "29" июни соли 2017, № 323 тасдиқ шудааст.
3. Лоиҳаи «Стратегияи миллии бехатарии ҳаракат дар роҳ ва Нақшаи амали Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2025-2035».