Ватандӯстӣ аз нигоҳи психология: эҳсосе, ки шахсиятро месозад.

Ватандӯстӣ танҳо шиор ё ифтихор аз гузашта нест. Аз нигоҳи психология, он як ҳолати мураккаби равонӣ мебошад, ки дар худ эҳсос, андеша ва рафтори инсонро муттаҳид мекунад. Ватандӯстӣ эҳсосест, ки шахсро бо сарзамин, фарҳанг, таърих ва мардумаш мепайвандад ва дар ташаккули шахсият нақши муҳим мебозад.
Аз нуқтаи назари равоншиносон, эҳсоси ватандӯстӣ аз кӯдакӣ оғоз меёбад. Муҳити оила, суханони падару модар, муносибат ба забон, рамзҳои миллӣ ва қаҳрамонони таърихӣ дар зеҳни кӯдак тасвири Ватанро шакл медиҳанд. Агар ин тасвир бо эҳсоси амният, ифтихор ва муҳаббат ҳамроҳ бошад, дар шахс эҳсоси тааллуқ (ҳисси мансубият) ба вуҷуд меояд, ки яке аз ниёзҳои асосии равонии инсон ба шумор меравад.
Психология исбот мекунад, ки инсон вақте худро қисми як ҷомеа эҳсос мекунад, эътимод ба худ ва масъулиятшиносии ӯ боло меравад. Ватандӯстӣ маҳз ҳамин эҳсосро тақвият мебахшад. Шахси ватандӯст на танҳо Ватанро дӯст медорад, балки худро барои ояндаи он масъул меҳисобад. Ин ҳисси масъулият метавонад ба рафторҳои созанда — аз меҳнати софдилона то ҳифзи арзишҳои миллӣ — табдил ёбад.
Аммо равоншиносон ҳушдор медиҳанд, ки ватандӯстӣ бояд солим бошад. Ватандӯстии солим ба эҳтироми миллатҳои дигар, тафаккури танқидӣ ва худшиносӣ асос меёбад. Агар ин эҳсос ба шакли ифротӣ ё таассуб табдил ёбад, он метавонад ба нафрат, таҷовуз ва нооромии равонӣ оварда расонад. Аз ин рӯ, психология ватандӯстиро ҳамчун муҳаббати бошуурона, на кӯр-кӯрона, тавсия медиҳад.
Дар шароити ҷаҳонишавӣ, ки инсон ба фарҳангҳои гуногун рӯ ба рӯ мешавад, ватандӯстӣ аҳамияти нави равонӣ пайдо мекунад. Он ба шахс кӯмак мекунад, ки ҳувияти худро гум накунад, решаҳои худро бишносад ва ҳамзамон бо ҷаҳон ҳамоҳанг зиндагӣ намояд. Ин тавозун — миёни худшиносии миллӣ ва ошкорбаёнӣ ба ҷаҳони муосир — нишондиҳандаи камолоти равонии ҷомеа аст.
Хулоса, ватандӯстӣ аз нигоҳи психология на танҳо эҳсос, балки омили муҳими ташаккули шахсият мебошад. Он инсонро бо гузаштааш мепайвандад, дар ҳозирааш масъул месозад ва ба ояндааш маъно мебахшад. Ватандӯстии солим — ин муҳаббат ба Ватан бо шуур, эҳтиром ва масъулият аст.
Муаллими кафедраи
ҳуқуқи ҷиноятӣ, крминология
ва психология,
капитани милитсия Анвариён Ш.Ш