ИСТИҚЛОЛ — ЧАРОҒИ ФАРДОИ МИЛЛАТ

Ба ифтихори 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Истиқлол барои ҳар миллат муқаддастарин неъмат ва бузургтарин дастоварди таърихӣ ба шумор меравад. Миллате, ки соҳибистиқлол аст, соҳиби тақдири худ, соҳиби иродаи сиёсӣ, фарҳанг, забон, арзишҳои миллӣ ва роҳи мустақили рушди хеш мебошад. Истиқлол танҳо як мафҳуми сиёсӣ нест, балки он ифодаи озодии андеша, худшиносии миллӣ, эҳтиром ба Ватан ва масъулият дар назди наслҳои гузаштаву оянда мебошад.
Имсол мардуми сарбаланди Тоҷикистон 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо рӯҳияи баланди ватандӯстӣ, ифтихори миллӣ ва шукргузорӣ аз сулҳу суботи кишвар таҷлил менамоянд.
Сию панҷ сол дар таърихи давлатдорӣ шояд муддати хеле тӯлонӣ набошад, аммо барои Тоҷикистони соҳибистиқлол ин давра як марҳилаи пур аз рӯйдодҳои сарнавиштсоз, озмоишҳои душвор, талошҳои созанда ва дастовардҳои муҳим мебошад.
Истиқлол ба миллати тоҷик имконият фароҳам овард, ки баъди ҳазорсолаҳо бори дигар давлатдории миллии худро дар шароити нави таърихӣ таҳким бахшад ва ҳамчун давлати соҳибихтиёр дар ҷомеаи ҷаҳонӣ мақоми шоистаи худро пайдо намояд. Ин неъмати бузург моро водор месозад, ки ба гузаштаи хеш бо эҳтиром нигарем, имрӯзро бо масъулият созем ва ба оянда бо эътимод қадам гузорем.

Истиқлол- оғози марҳилаи нави давлатдорӣ
9-уми сентябри соли 1991 дар таърихи навини тоҷикон ҳамчун санаи муқаддасу фаромӯшнашаванда сабт гардид. Дар ин рӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон истиқлоли давлатии худро эълон намуд. Ин воқеаи таърихӣ орзуи деринаи миллати тоҷикро барои соҳибдавлатӣ ва озодии миллӣ таҷассум мекард.
Аммо соҳибистиқлол шудан танҳо оғози роҳ буд. Дар назди давлати ҷавон вазифаҳои бузург меистоданд: таҳкими пояҳои давлатдорӣ, ҳифзи тамомияти арзӣ, таъмини амният, бунёди иқтисоди миллӣ, ташаккули низоми нави сиёсиву ҳуқуқӣ ва муҳимтар аз ҳама, нигоҳ доштани ваҳдати ҷомеа.
Солҳои аввали истиқлол барои Тоҷикистон давраи ниҳоят ҳассосу тақдирсоз буданд. Ноустувории сиёсӣ ва ҷанги шаҳрвандӣ ба ҳаёти ҷомеа зарбаи сахт расонд. Миллат дар пешорӯи хатари аз даст додани ваҳдат ва суботи иҷтимоӣ қарор гирифт. Дар чунин шароити душвор зарурати расидан ба сулҳу оштӣ ва муттаҳид намудани тамоми қишрҳои ҷомеа ба масъалаи ҳаётан муҳим табдил ёфт.
Таҷрибаи таърихӣ собит намуд, ки истиқлол бе сулҳу субот пойдор буда наметавонад. Аз ин рӯ, расидан ба сулҳу ваҳдати миллӣ яке аз муҳимтарин дастовардҳои даврони соҳибистиқлолии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад.

Сулҳ - асоси пойдории истиқлол
Имрӯз ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон хуб дарк мекунад, ки сулҳу субот чӣ арзиши бузург дорад. Сулҳ ба мо имкон дод, ки ба захмҳои гузашта даво бахшем, зиндагии осоиштаро барқарор намоем ва неруи ҷомеаро ба корҳои созанда равона созем.
Ваҳдати миллӣ барои миллати тоҷик танҳо як шиори сиёсӣ нест. Он арзиши бузурги маънавӣ, кафили рушди давлат ва заминаи зиндагии шоистаи мардум мебошад. Вақте ҷомеа муттаҳид аст, давлат неруманд мегардад; вақте мардум ба ояндаи худ бовар доранд, корҳои бузурги созанда амалӣ мешаванд.
Имрӯз сулҳу ваҳдати Тоҷикистон барои бисёр кишварҳои ҷаҳон ҳамчун таҷрибаи арзишманди расидан ба ҳамдигарфаҳмӣ ва суботи миллӣ арзёбӣ мегардад. Ин таҷриба ба мо меомӯзонад, ки ихтилофҳо метавонанд бо роҳи гуфтугӯ, ҳамдигарфаҳмӣ ва гузашт ҳал шаванд ва манфиати миллӣ бояд аз ҳама гуна манфиатҳои шахсӣ ва гурӯҳӣ болотар бошад.
Бинобар ин, ҳифзи сулҳ вазифаи танҳо давлат ё мақомоти дахлдор нест. Ин масъулияти ҳар як шаҳрванди кишвар мебошад. Ҳар сухани нек, ҳар амали созанда ва ҳар қадами ба сӯи ваҳдат гузошташуда дар таҳкими истиқлол саҳм мегузорад.

Сию панҷ соли созандагӣ
Дар давоми 35 соли соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон роҳи пурпечутоб ва ҳамзамон созандаеро тай намуд. Дар ин давра симои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии мамлакат тадриҷан тағйир ёфт. Сохтмони роҳҳо, нақбҳо, неругоҳҳои барқӣ, муассисаҳои таълимӣ, беморхонаҳо, марказҳои фарҳангӣ ва иншооти истеҳсолӣ ба як ҷараёни муҳими рушди кишвар табдил гардид.
Дар минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ сохтмони иншооти муҳими давлатӣ ва иҷтимоӣ вусъат пайдо кард. Роҳҳое, ки минтақаҳоро ба ҳам мепайванданд, на танҳо масофаро кӯтоҳ мекунанд, балки имкониятҳои иқтисодии кишварро низ васеъ менамоянд. Нерӯи барқ, роҳу нақлиёт, саноат ва инфрасохтор ҳамчун заминаҳои асосии рушди устувори иқтисодӣ аҳамияти бештар пайдо карданд.
Созандагӣ танҳо сохтмони биноҳои нав нест. Созандагӣ пеш аз ҳама эҷоди шароити беҳтар барои зиндагии инсон, фароҳам овардани ҷойҳои нави корӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифати ҷомеа ва таҳкими ҳисси боварӣ ба оянда мебошад.
Дар ин раванд саҳми соҳибкорон, зиёиён, ҷавонон, занон, кормандони соҳаҳои гуногун ва ҳар як шаҳрванди ватандӯст муҳим аст. Тоҷикистон имрӯз ба кишвари имкониятҳои нав табдил меёбад ва ин раванд аз ҳар яки мо меҳнату масъулияти бештар талаб мекунад.

Истиқлол ва эҳёи худшиносии миллӣ
Яке аз дастовардҳои муҳимтарини даврони истиқлол эҳёи худшиносии миллӣ мебошад. Миллате, ки таърих, забон, фарҳанг ва арзишҳои маънавии худро мешиносад, метавонад ояндаи худро боэътимод созад.
Тоҷикон дорои таърихи пурғановат ва мероси бузурги фарҳангӣ мебошанд. Адабиёт, забон, илм, ҳунар, меъморӣ ва суннатҳои миллии мо дар тӯли садсолаҳо ташаккул ёфтаанд. Даврони истиқлол барои омӯзиш, эҳё ва муаррифии ин мероси гаронбаҳо имкониятҳои нав фароҳам овард.
Эҳтиром ба забони давлатӣ, арҷ гузоштан ба таърихи миллат, ҳифзи ёдгориҳои таърихию фарҳангӣ, эҳёи ҳунарҳои мардумӣ ва тарғиби суннатҳои неки миллӣ ҳама ҷузъҳои муҳими худшиносии миллӣ мебошанд.
Аммо худшиносӣ маънои танҳо бо гузашта фахр карданро надорад. Худшиносӣ масъулият низ ҳаст. Агар мо аз гузашта ифтихор дошта бошем, бояд имрӯз барои ояндаи миллат корҳои арзанда анҷом диҳем. Беҳтарин эҳтиром ба гузашта — сохтани ояндаи шоиста мебошад.

Ҷавонон - идомадиҳандагони роҳи истиқлол
Қувваи асосии ҳар давлат ҷавонони он мебошанд. Тоҷикистон кишвари ҷавонон аст ва ояндаи давлату миллат ба дониш, ҷаҳонбинӣ, фарҳанг ва масъулияти насли ҷавон вобастагии мустақим дорад.
Ҷавони имрӯз бояд на танҳо соҳиби касбу дониш бошад, балки Ватанро дӯст дорад, арзишҳои миллиро эҳтиром намояд, аз технологияҳои муосир дуруст истифода барад ва барои пешрафти ҷомеа саҳм гузорад.
Ҷаҳони муосир бо суръати баланд тағйир меёбад. Илм, технология, зеҳни сунъӣ, иқтисоди рақамӣ ва дигар самтҳои нав имкониятҳои бузургеро пешорӯи инсоният мегузоранд. Дар чунин шароит рақобатпазирии давлат пеш аз ҳама ба сатҳи дониш ва қобилияти эҷодии шаҳрвандони он вобаста аст.
Аз ин рӯ, вазифаи муҳими насли ҷавон омӯзиш аст. Ҷавоне, ки мехонад, меомӯзад, меофарад ва меҳнат мекунад, дар таҳкими истиқлол саҳми воқеӣ мегузорад.
Ватанро танҳо бо сухан дӯст доштан кофӣ нест. Муҳаббат ба Ватан бояд дар дониш, меҳнат, одоби нек, масъулиятшиносӣ ва хизмати содиқона ба ҷомеа зоҳир гардад.

Маориф - пояи ояндаи миллат
Агар истиқлолро ҳамчун дарахти бузурги миллӣ тасаввур кунем, маориф яке аз решаҳои асосии он мебошад. Миллати босавод ва донишманд метавонад давлати пурқувват бунёд кунад.
Дар даврони истиқлол соҳаи маориф яке аз самтҳои муҳими сиёсати иҷтимоии давлат гардид. Бунёди муассисаҳои нави таълимӣ, фароҳам овардани шароити беҳтар барои омӯзиш, рушди муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва таваҷҷуҳ ба илм барои тарбияи насли соҳибмаърифат замина мегузорад.
Имрӯз дар назди омӯзгор масъулияти бузург меистад. Ӯ танҳо дарс намедиҳад, балки шахсияти насли ояндаро ташаккул медиҳад. Муаллим метавонад дар қалби шогирд муҳаббат ба Ватан, илм, меҳнат ва инсонгариро парвариш намояд.
Дар баробари ин, худи хонандагону донишҷӯён низ бояд аз имкониятҳои фароҳамомада самаранок истифода баранд. Дониш сарвати аз ҳама устувор аст. Онро касе аз инсон гирифта наметавонад.

Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ
Истиқлол ба Тоҷикистон имконият дод, ки ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳои байналмилалӣ сиёсати хориҷии худро пеш барад ва бо кишварҳои гуногуни ҷаҳон ҳамкориҳои судмандро густариш диҳад.
Имрӯз Тоҷикистон дар масъалаҳои муҳими глобалӣ, аз ҷумла обу иқлим, ҳифзи муҳити зист, истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ, мубориза бо тағйирёбии иқлим ва дигар масъалаҳои умумимиллӣ мавқеи худро баён мекунад.
Масъалаи об барои Тоҷикистон аҳамияти махсус дорад. Кишвари мо бо ташаббусҳои байналмилалии худ дар самти ҳифз ва истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ тавонист таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳониро ба ин масъала ҷалб намояд. Ин ташаббусҳо нишон медиҳанд, ки давлати мо на танҳо ба масъалаҳои дохилӣ, балки ба мушкилоти глобалӣ низ бетараф нест.
Мавқеи Тоҷикистон дар ҷомеаи ҷаҳонӣ имрӯз ба як давлати соҳибистиқлол, сулҳпарвар ва ҷонибдори ҳамкории созанда мувофиқ аст. Барои мо муҳим аст, ки ин обрӯро бо фаъолияти масъулиятнок ва сиёсати некбинона боз ҳам таҳким бахшем.

Истиқлол ва фарҳанги миллӣ
Фарҳанг рӯҳи миллат аст. Миллате, ки фарҳанги худро ҳифз мекунад, ҳувияти худро нигоҳ медорад.
Дар даврони истиқлол таваҷҷуҳ ба фарҳанги миллӣ бештар гардид. Ҷашнҳои миллӣ, суннатҳои мардумӣ, ҳунарҳои дастӣ, мусиқӣ, адабиёт ва дигар шаклҳои мероси фарҳангӣ ҳамчун ҷузъи муҳими худшиносии ҷомеа мавриди эҳтиром қарор гирифтанд.
Наврӯз, Меҳргон, Сада ва дигар суннатҳои миллӣ ба ҳаёти маънавии ҷомеа пайванди бештар пайдо карданд. Ин арзишҳо моро бо таърихи чандинҳазорсолаи халқамон мепайванданд.
Ҳамзамон, фарҳанг бояд ба талаботи замони муосир низ ҷавобгӯ бошад. Мо бояд ҳам мероси гузаштаамонро ҳифз кунем ва ҳам барои эҷоди фарҳанги муосири миллӣ шароит фароҳам созем.

Ободии Ватан - масъулияти ҳар як шаҳрванд
Ватан танҳо як мафҳуми ҷуғрофӣ нест. Ватан хона, кӯча, деҳа, шаҳр, мактаб, маҳалла ва муҳити зиндагии ҳар яки мост. Аз ин рӯ, ободии он аз муносибати ҳар як шаҳрванди кишвар оғоз мешавад.
Вақте инсон муҳити зисти худро тоза нигоҳ медорад, дарахт мешинонад, моликияти ҷамъиятиро эҳтиёт мекунад, қонунро риоя менамояд ва ба дигарон эҳтиром мегузорад, ӯ дар ободии Ватан саҳм мегузорад.
Созандагӣ фарҳанги зиндагӣ мебошад. Он аз одатҳои хурд оғоз мешавад, вале метавонад ба натиҷаҳои бузург оварда расонад.
Имрӯз мо бояд ба фарзандони худ фаҳмонем, ки Тоҷикистон танҳо масъулияти як насл нест. Он меросест, ки мо аз гузаштагон гирифтаем ва бояд ба наслҳои оянда боз ҳам ободу зебо ва пешрафта супорем.

35 сол - як марҳилаи муҳим, аммо на анҷоми роҳ
Таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатӣ на танҳо фурсати шодмонӣ, балки вақти андешаронӣ низ мебошад. Мо бояд ба роҳи тайкарда назар кунем, дастовардҳоро арзёбӣ намоем ва камбудиҳоро низ бо нигоҳи масъулиятшиносона баррасӣ кунем.
Ҳар давлати соҳибистиқлол дар назди худ вазифаҳои нав мегузорад. Барои Тоҷикистон низ солҳои оянда давраи имкониятҳои бузург мебошанд. Рушди саноат, рақамикунонӣ, энергетика, кишоварзӣ, сайёҳӣ, илм, маориф ва соҳибкорӣ метавонад ба таҳкими иқтисоди миллӣ мусоидат кунад.
Аммо пешрафти иқтисодӣ бе рушди маънавӣ комил буда наметавонад. Ҷомеаи солим ҷомеаест, ки дар он меҳнат, дониш, қонун, масъулият ва эҳтироми инсон арзиши муҳим доранд.
Мо бояд ба насли оянда на танҳо биноҳои нав, роҳҳои обод ва корхонаҳои нав, балки ҷомеаи босавод, фарҳангӣ ва муттаҳидро низ мерос гузорем.

Истиқлол - неъмати муқаддас
Истиқлол неъматест, ки арзиши онро бештар касоне дарк мекунанд, ки таърихи пурпечутоби миллатҳоро медонанд. Дар замони ҷаҳонишавӣ ва тағйироти босуръати сиёсиву иқтисодӣ ҳифзи истиқлол ва манфиатҳои миллӣ масъулияти бузург мебошад.
Имрӯз мо соҳиби парчам, нишон, суруди миллӣ, забони давлатӣ ва давлати мустақили худ ҳастем. Мо дар ҷомеаи ҷаҳонӣ бо номи Тоҷикистон шинохта мешавем. Ин ҳама мояи ифтихор аст.
Аммо истиқлол танҳо ҳуқуқ нест - ӯҳдадорӣ низ мебошад. Ҳар як шаҳрванд бояд дарк кунад, ки ояндаи давлат ба фаъолияти имрӯзаи мо вобаста аст.
Агар мо меҳнат кунем - кишвар пеш меравад. Агар дониш омӯзем - миллат неруманд мешавад. Агар муттаҳид бошем - истиқлол пойдор мегардад. Агар Ватанро дӯст дорем - барои ободии он талош хоҳем кард.

Ба сӯи фардои равшан
Сию панҷ соли истиқлол моро ба як ҳақиқати муҳим расонд: миллати тоҷик дорои нерӯи бузурги созандагӣ аст. Мо метавонем бо такя ба таҷрибаи гузашта ва имкониятҳои имрӯз ояндаи боз ҳам беҳтарро бунёд намоем.
Ояндаи Тоҷикистон дар дасти ҳамаи мост. Он аз ҳар як оила, ҳар як омӯзгор, ҳар як табиб, муҳандис, кишоварз, соҳибкор, донишҷӯ, сарбоз ва хизматчии давлатӣ вобаста аст. Ҳар касе, ки вазифаи худро бо виҷдон иҷро мекунад, дар сохтани ояндаи Ватан саҳм мегузорад.
Мо бояд ба фарзандони худ Ватанро дӯст доштанро на танҳо бо сухан, балки бо намунаи зиндагии худ омӯзонем. Бояд ба онҳо бигӯем, ки Тоҷикистон сарзамини гузаштагони мост, аммо ояндаи он ба дасти худи онҳост.
35-солагии Истиқлоли давлатӣ барои ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон бояд ҷашни ифтихор, сипос ва масъулият бошад. Сипос барои сулҳ. Ифтихор аз Ватан. Масъулият барои фардо.

Хулоса
Истиқлол барои миллати тоҷик саҳифаи нави таърихро боз намуд. Дар тӯли 35 сол кишвар роҳи душвор, вале пурифтихори давлатсозиро тай кард. Сулҳу ваҳдат таҳким ёфт, корҳои созандагӣ густариш пайдо карданд, худшиносии миллӣ боло рафт ва Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибистиқлол дар арсаи байналмилалӣ мақоми худро устувор намуд.
Албатта, роҳи пешрафт ҳанӯз идома дорад. Пешорӯи мо вазифаҳои бузург ва имкониятҳои нав қарор доранд. Муҳим он аст, ки мо бо ҳисси баланди масъулият, ваҳдату ҳамдигарфаҳмӣ ва боварӣ ба қувваи созандаи миллат ба оянда назар кунем.
Истиқлолро бояд на танҳо таҷлил, балки ҳифз ва таҳким бахшид. Онро бо меҳнати ҳалол, донишомӯзӣ, ватандӯстӣ, риояи қонун, эҳтироми арзишҳои миллӣ ва саҳмгузорӣ дар ободии кишвар бояд пос дошт.
Бигзор Тоҷикистони соҳибистиқлол ҳамеша сарзамини сулҳу ваҳдат, дӯстиву ҳамдигарфаҳмӣ ва созандагӣ бошад. Бигзор парчами давлатии мо дар осмони Ватан парафшон, номи Тоҷикистон дар ҷаҳон баланд ва қалби ҳар як шаҳрванди он саршори меҳру муҳаббат ба ин сарзамини биҳиштосо бошад.
35-солагии Истиқлоли давлатӣ муборак, Тоҷикистони азиз!

Истиқлол поянда бод!
Ваҳдати миллӣ ҷовидон бод!
Тоҷикистони соҳибистиқлол ҳамеша ободу сарбаланд бошад!

Муаллими-калони кафедраи ПҶТ ва ТБҶ
факултети №6 Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон,
подполковники милитсия Қодирзода Хуршед Лутфулло.